Kadernota 2021 gemeenteraad Horst aan de Maas

07-07-2020

Bram Hendrix, Fractievoorzitter

Door: Bram Hendrix

De kadernota is een van de belangrijkste beleidsdocumenten welke in een jaar behandeld worden. Met de kadernota geeft de gemeenteraad richting aan de begroting voor 2021

 

2019 afgesloten met overschot van 1 miljoen euro

Dat er in één jaar tijd veel kan veranderen is bekend, maar het verschil tussen de kadernota 2020 en de versie voor 2021 is levensgroot. Ook vorig jaar was er geprognotiseerd tekort, destijds van 1 miljoen euro met name door Jeugdzorg en WMO. Voor 2021 is het verwachte tekort groter. Dit terwijl we in de tussentijd niet met geld hebben gesmeten of nieuwe grote projecten hebben opgetuigd. Sterker nog: we hebben 2019 afgesloten met een positief resultaat van ruim 1 miljoen euro. De teneur, online en buiten op straat, gaat wél over die grote projecten.

Corona slaat een gat in de begroting 2021

In de kaderbrief voor de  begroting voor 2021 zullen de bekende projecten voorbij komen. Is dat erg? Nee. Maken we vandaag keuzes over bijvoorbeeld het zwembad? nee: want eerst dient het verhaal integraal financieel te zijn doorgerekend. Pas dan kunt u van ons een definitieve uitspraak verwachten. Is de teneur terecht? In onze ogen niet. Eerst terug naar het hier en nu: we zitten in zwaar weer en hebben ook nog pittige weersvoorspellingen gekregen. Corona veroorzaakt veel ellende: op het gebied van gezondheid, economisch, maatschappelijk en bij mensen in hun intieme privé situatie. De landelijke overheid heeft diepe zakken en maatregelen getroffen, onze zakken zijn aanzienlijk minder diep, maar als ‘eerste overheid’ krijgen we wel de problemen. Welke dat zijn of worden, hoe groot ze zijn en wat we eraan kunnen doen is nog lang niet allemaal helder. Laten we in ieder geval samen met regiopartners en andere gemeenten in VNG verband maximaal onze invloeden aanwenden om voor compensatie in aanmerking te komen.

10% van de inkomsten zijn beinvloedbaar

Het zware weer dat op komst is betreft de herijking gemeentefinanciën. Als gemeente geven we geld uit aan zeer veel verschillende en uiteenlopende zaken, maar aan de inkomstenkant is het een stuk overzichtelijker. Grofweg 65% van onze inkomsten als gemeente komt van de Rijksoverheid. Het betreft hier zowel het gemeentefonds als specifieke uitkeringen van ministeries. Voor de overige inkomsten geldt dat deze alleen kostendekkend mogen zijn. Slechts 10% van onze inkomsten zijn beïnvloedbaar. We zijn derhalve overgeleverd aan de grillen van Den Haag.

Horst aan de Maas heeft het goed voor elkaar. Daarom worden we gekort.

Om het helemaal fraai te maken: goed gedrag wordt daar blijkbaar bestraft: gemeenten die het goed voor elkaar hebben, krijgen een korting op hun uitkering. Het beeld is nu dat ‘de herijking voor plattelandsgemeenten slecht uitvalt’. Daar kunnen we het dan mee doen. Dat inmiddels 280 gemeenten al hebben aangegeven dat het water hen aan de lippen staat, is een teken aan de wand. Een ander voorbeeld, naast het gemeentefonds, van Haagse grillen betreft de zogenaamde opschalingskorting. Klink als iets positiefs, maar het is het tegenovergestelde. Een proefballonnetje opgelaten door een randstad-brillen-blik om gemeenten op te schalen naar 100.000 inwoners haalde het uiteraard niet, maar de korting van € 150.000,- voor onze gemeente blijft mooi staan. Onuitlegbaar. Eigenlijk zouden we gewoon een rekening naar Den Haag moeten sturen voor dit soort grappen.

Grillen van landelijke politiek zijn niet begrijpbaar

Van de ene op de andere dag zitten we in zwaar weer en krijgen we verwijten over slecht beleid en bestuur. Dat beeld zouden wij graag willen bijstellen, door in ieder geval helder te maken wat de oorzaak van het probleem is. Wellicht dat het college mogelijkheden ziet om, voor de begroting, in een heldere infographic uiteen te zetten hoe onze inkomsten binnen komen, wat de ontwikkeling is en welk deel beïnvloedbaar is.  

We kunnen alleen kijken naar de uitgaven

Gezien onze zeer geringe invloed op de inkomsten, kunnen we feitelijk alleen kijken naar de uitgaven. Grote vraag is: hoe heet is de soep werkelijk? Het hangt ook een beetje af van hoe je er naar kijkt. Er zitten namelijk ook diverse ambities in de begroting. Ambities die ook later of niet zouden kunnen worden uitgevoerd. Door deze projecten in te rekenen ontstaat er dus nu een te kort. Het later of niet uitvoeren van sommige projecten zou het tekort (gedeeltelijk) kunnen laten verdwijnen. Die daadwerkelijke keuzes omtrent deze investeringen moeten we nog maken.

Het later of niet uitvoeren van investeringen zou het tekort kunnen laten verdwijnen

Her-prioriteren en faseren derhalve, maar ook uit uitvoeren wat nodig is. Stemmen we zomaar in met investeringen in De Smetenhof? Eerst het onderbouwde plan, dan de centen. in juni 2020 hebben we nog via een amendement de in onze ogen noodzakelijke investeringen in De Kruisweide mogelijk gemaakt. Onverantwoord? Wat ons betreft niet. Kan dan alles gewoon doorgaan? Nee, helaas niet. Dat vergt van ons allen duidelijkheid, politieke moed en goede communicatie. Zo zijn wij allemaal benaderd door de inwoners van Tienray. Waarom gaat hun plan niet door, was hun vraag. En is het hele plan nu definitief van de baan? Voor ons als raadsfractie zijn dit vragen die niet meteen te beantwoorden zijn. Graag zouden we van het college inzicht krijgen in de afweging, achtergrond en toekomstperspectief. Kunt u ons dat aanbieden, bijvoorbeeld via een RIB, zodat we op de hoogte zijn en onze rol kunnen pakken?

Subsidies worden belangrijker 

ik zei eerder in mijn betoog dat kijken naar de inkomstenkant weinig zin heeft. Toch wil ik er hier nog twee zaken uitpikken. Allereerst de categorie ‘overige inkomsten’. Wij hebben het beeld dat we het qua subsidies van derden lang niet onaardig doen. ’t Gasthoes is een mooi voorbeeld waar we een enorme bijdrage hebben binnengehaald van de provincie, maar ook het Rijk betaald mee aan het innovatieve en klimaatbestendige Gasthoesplein. Het project De Peelloop realiseren we zelfs met 100% subsidie. Er zijn echter ook legio subsidies die kleiner van omvang zijn, maar daardoor niet minder belangrijk. Maar misschien ook wel subsidiemogelijkheden die we missen, omdat de regeling niet in beeld is. Is er bijvoorbeeld gekeken naar mogelijkheden om in samenwerking met verenigingen de Overheidssubsidie “stimulering van bouw en onderhoud sportaccommodaties” aan te vragen? Dat kan zomaar een aardig bedrag opleveren. Overall wat betreft subsidies: wij missen nu het inzicht in wat we realiseren en of hier actief op wordt gestuurd. Graag zien we hier een wat nadere informatie over, om te kunnen beoordelen

Woningbouw

Dan de categorie woningbouw. Wat Essentie betreft zetten we in op ambitie. En dan met name de ambitie omtrent Wonen. Nog steeds is er een structureel tekort aan woningen en staat er druk op de woningmarkt. Zoals al vaker door ons aangehaald staan woningen kort te koop, wordt de vraagprijs overboden en is er nog altijd een hoge vraag naar extra (huur)woningen. Door hier de komende jaren systematisch aan te gaan werken doen we niet alleen wat aan dit te kort. Het brengt ook nog een beetje geld in het laatje. Onze inkomsten nemen toe als we simpelweg meer woningen realiseren. Wat nu als we komende drie jaar 100 nieuwe woningen per jaar realiseren. Een 300 woningen plan. Het college gaf eerder al aan 100 sociale huurwoningen extra te willen realiseren. In totaal 400 woningen extra. Als we daar in slagen brengen we niet alleen de woningmarkt weer wat beter in balans. We heffen dan na 3 jaar over 400 woningen extra WOZ belasting. Uitgaande van het OZB tarief en de gemiddelde WOZwaarde in onze gemeente van € 230.000,- levert dat de gemeente per woning zo’n € 350,- aan inkomsten per jaar op. Als we dus 100 woningen per jaar realiseren plus de ambitie voor sociale huurwoningen is dat € 140.000,- euro aan extra kasstroom. Een kasstroom die structureel elk jaar terug komt! Een kasstroom waarmee we eenvoudig circa 3-4 mln. euro aan projecten mee zouden kunnen financieren. Overigens is voor deze woningbouw ook grond nodig. Voor deze aantallen 15 tot 20 hectare.

We zijn weinig aktief met het zoeken naar bouwlocaties

Van actieve grondpolitiek hebben wij de afgelopen jaren niet veel gezien, de tijd dat gemeente hierop binnenliepen is ook wel voorbij. Maar waar kansen zijn, moeten we ze wel pakken. En niet anderen hier de revenuen van laten plukken. De voorgaande invalshoek kan ook de op de locatie van het zwembad en sporthal de Berkel worden geprojecteerd. We kunnen vaststellen dat verplaatsen geld kost. We kunnen ons de vraag stellen of het nieuwe bad er ook beter van wordt. Dat weten we nog steeds niet. We kunnen ook de potentie van de achterblijvende locatie (circa 1,2 ha) bezien. Als we er in slagen op die plek vernieuwing te realiseren en 60-80 woningen te bouwen, kan een deel van het nieuwe zwembad worden bekostigd vanuit de kasstoom van de OZB van de nieuwbouw. Wordt deze mogelijkheid verkent?

1 miljoen euro niet zomaar bestemmen

Ik wil nog even terug naar de jaarstukken 2019. Er ligt een positief resultaat, inclusief een voorstel wat hiermee te doen. Eén van de voorstellen is om een deel van het positief resultaat te storten in een egalisatiereserve personeel. Daar hebben wij zo onze vraagtekens bij. Wij lezen uw motivatie, en zien ook dat er de komende jaren het nodige moet gebeuren op personeelsgebied. De vraag is echter of dit nu wel het goede moment voor deze storting van bijna een half miljoen euro. Wat is er bijvoorbeeld gebeurd met het eerdere ontwikkelbudget, wat toch ook een fors bedrag was. Het lijkt ons zinnig als we daar eerst helderheid over krijgen, voordat we overgaan toch extra stortingen.

 

Samenvattend zit de wereld in zwaar weer en de wereld van gemeentefinanciën ziet er voor Horst aan de Maas niet positief uit. Onze oproep is om alles in het werk te stellen om onze positie te verdedigen en voor onze belangen op te komen, daarnaast zullen we zelf ook onze bijdragen leveren in het maken van keuzes. 

Terug